TÜBİTAK’ın yeşil dönüşüm çağrıları arasında en çok 1832 konuşuluyor. Oysa aynı Dünya Bankası projesinin içinde, tek firmaya değil firma gruplarına hitap eden ikinci bir kapı daha var: 1833 SAYEM Yeşil Dönüşüm Çağrısı. 2026-1 çağrısının başvuru dönemi 15 Haziran’da kapandı. TÜBİTAK’ın çağrı takvimine göre değerlendirme ve sonuçların açıklanması 16 Haziran ile 30 Ekim arasına yayılıyor. Yani sonuçlar yaklaşırken bu mekanizmayı tanımak için iyi bir zaman.
Bu yazı doğrudan başvuru rehberi değil. Platformun yürütücüsü olmak büyük ve Ar-Ge geçmişi olan şirketlerin işi. Bizim sorumuz şu: Orta ölçekli bir imalatçıysanız ya da yan sanayi KOBİ’siyseniz, böyle bir platformda ortak olarak nasıl yer alırsınız ve bunun size ne getirisi olur? Rakamların kaynağı TÜBİTAK’ın Mart 2026 tarihli çağrı bilgilendirme dokümanıdır. Çağrı metnini ve sonraki dönem koşullarını mutlaka TÜBİTAK’ın güncel duyurusundan teyit edin.
1832 ile 1833 arasındaki fark
İkisi de TÜBİTAK 1801 programının, yani Dünya Bankası Türkiye Yeşil Sanayi Projesi’nin geri ödemeli ve hibeli Ar-Ge desteğinin parçası. Fark, kimin başvurduğunda:
| 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm | 1833 SAYEM Yeşil Dönüşüm | |
|---|---|---|
| Başvuran | Tek şirket ya da ortaklı başvuru | Bir yürütücü ve en az 3 ortaktan oluşan platform |
| Odak | Şirketin kendi yeşil Ar-Ge projesi | Üniversite, kamu ve özel sektörün ortak ürün geliştirmesi |
| Yürütücü şartı | Yok | Büyük ya da orta ölçekli, Ar-Ge deneyimli şirket |
| Süre | Proje süresi | En fazla 36 ay |
SAYEM’in amacı, yeşil dönüşüme yönelik bir ürün ya da ürün grubunu birlikte geliştirecek ihtisaslaşmış bir Ar-Ge ve yenilik platformu kurmak. Platform bir “ürünleştirme yol haritası” çiziyor, bu yol haritasının altında birkaç ürünleştirme projesi yürüyor.
Platform nasıl kuruluyor?
Çağrı dokümanındaki yapı şöyle:
- Platformda 1 yürütücü ve en az 3 ortak olmalı. Yürütücü dahil en fazla 10 kuruluş yer alabiliyor.
- Başvurudan önce PRODİS üzerinden bir uygunluk kontrolü formu dolduruluyor. TÜBİTAK kabul ya da ret kararı vermiyor, yalnızca öneri veriyor.
- Hedeflenen ürünün teknoloji hazırlık seviyesi başvuru anında en az 5 olmalı, tercihen 6. Çalışmalar 9’a, yani ticarileşmeye kadar uzanıyor.
- Konular, Türkiye Yeşil Sanayi Projesi’nin Ar-Ge ve yenilik konu başlıklarının üst başlıklarıyla uyumlu olmalı.
- Savunma sanayi NACE koduna sahip kuruluşlar, Dünya Bankası kuralları gereği destek alamıyor.
Platformda yürütücü dışındaki ortaklar arasında Ar-Ge ya da Tasarım Merkezi belgeli sermaye şirketleri, üniversiteler, KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketleri ve hedef ürünün olası müşterisi ya da kullanıcısı olabilecek kuruluşlar sayılıyor. Dokümanda, yan sanayi temsil gücü olan KOBİ’lerin ve ürünün kullanıcısı konumundaki kuruluşların platformda yer almasının olumlu değerlendirileceği belirtiliyor.
Bu, imalatçı için asıl fırsat. Bir yeşil teknolojiyi geliştirenler çoğu zaman o teknolojiyi sahada deneyecek bir fabrikaya ihtiyaç duyuyor. Kendi hattınızı pilot alan olarak sunan bir KOBİ, platformun saha ayağı olabilir.
KOBİ’nin ortak olarak getirisi
Ortak olmanın somut kazanımları şunlar:
- Kendi gider kalemleriniz desteklenir: personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı, alet-teçhizat, yazılım, malzeme gibi kalemler çağrı kapsamında destekli gider olarak sayılıyor.
- Hedef ürünü ilk kullanan taraf olursunuz. Enerji, kaynak verimliliği ya da emisyon azaltımı sağlayan bir teknolojiyi, geliştirme aşamasında kendi koşullarınıza göre şekillendirme şansı doğar.
- Platformdaki üniversite ve Ar-Ge merkezi ortaklarla çalışmak, tek başına kurması zor olan teknik kapasiteye erişim demek.
- Değerlendirmede ek puan kalemleri var: genç girişimler, Ar-Ge’ye yeni başlayan firmalar, az gelişmiş ve deprem bölgesindeki işletmeler, kadın yönetici ya da sahibi olan kuruluşlar için 1 ile 5 puan arasında ek puan verilebiliyor.
Platformlarda kuruluşlar arası danışmanlık ve hizmet alımı giderleri ise desteklenmiyor. Yani platform içinde birbirinize fatura keserek destek alamazsınız.
Geri ödemeli destek nasıl işliyor?
Dokümana göre firmalara Türk lirası üzerinden faizsiz geri ödemeli destek veriliyor. KOBİ için oranlar şöyle:
| Kalem | KOBİ | Büyük ölçekli |
|---|---|---|
| Öz sermaye katılımı | %20 | %30 |
| Geri ödemeli destek oranı | %80 | %70 |
| Geri ödemeli tutarın TÜBİTAK’a ödenen kısmı | %40 | %50 |
| Geri ödemeli tutarın hibeye dönüşen kısmı | %60 | %50 |
Deprem bölgesindeki KOBİ’ler için öz sermaye katılımı %10, geri ödemeli destek oranı %90. Geri ödemeler proje tamamlandıktan bir yıl sonra başlıyor, yılda iki kez altışar aylık taksitlerle yapılıyor ve sürenin en fazla 4 yıl olması planlanıyor. Sermaye şirketlerinden geri ödeme tutarı kadar teminat alınıyor. Bütçe üst sınırları da dokümanda belirtilmiş: KOBİ için 18 milyon TL, büyük ölçekli firma için 70 milyon TL, platformun toplamı için 350 milyon TL.
Bir de başvuru şartı var: Bankadan, programın desteklenmesi halinde teminat sunulabileceğine dair referans mektubu isteniyor. Her kuruluşun son üç yılın ortalama aktif toplamı ya da net satışlarının, alacağı geri ödemeli finansman tutarından büyük olması gerekiyor. KOBİ’nin ortak olacağı platformda bu finansal uygunluk kontrolü sizin için de geçerli.
Platforma ortak olmak için ne hazırlanmalı?
Çağrı kapandığı için bugünden başvuru yapılamıyor. Sonraki dönemlere hazırlanmak, ya da başka bir platformla temas kurmak için şunları yapabilirsiniz:
- Tesisinizdeki enerji, su, atık ve emisyon verilerini toplayın. Pilot alan olarak ilgi çekmenizin ilk koşulu, ölçülebilir bir hat sunabilmek.
- Hangi yeşil teknolojiyi deneyecek durumda olduğunuzu netleştirin. Örneğin atık ısı geri kazanımı, enerji izleme, proses verimliliği, malzeme geri dönüşümü.
- Finansal uygunluk ve teminat için bankanızla erken görüşün.
- Çevresel ve sosyal etki beyan formunda yer alan tarama kriterleri, iklim, çevre ve sosyal riskleri sorguluyor. Bu yüzden iç süreç belgelerinizi hazır tutun.
- Üretim verinizi toplayan bir altyapı kurun. Makine, sayaç ve ERP verisi tek yerde birleşmezse hem proje başvurusunda hem de sonradan yeşil dönüşüm göstergelerini doğrulamada zorlanırsınız.
Son madde sahada en çok eksik kalan konu. İkiz Eksen’in ölçüm, yazılım ve uyum zinciri tam bu noktada devreye giriyor. Dijital dönüşüm tarafında makine ve sayaç verisini ERP’ye bağlıyor, yeşil dönüşüm tarafında bu veriden emisyon ve verimlilik göstergelerini üretiyoruz. Qera’dan gelen 100’den fazla ERP projesinin birikimi ve Microsoft Azure altyapısı, bu işi Türkiye genelinde anahtar teslim yürütmemizi sağlıyor. Hangi hattınızın pilot için uygun olduğunu birlikte değerlendirmek isterseniz bize yazın.
Sıkça Sorulan Sorular
1833 SAYEM’e tek başıma başvurabilir miyim?
Hayır. Başvuru bir platform adına yapılıyor ve platform en az bir yürütücü ile üç ortaktan oluşmak zorunda. Tek firmalık yeşil Ar-Ge projeleri için 1832 gibi diğer programlara bakmak daha mantıklı.
KOBİ platformun yürütücüsü olabilir mi?
Çağrı dokümanına göre yürütücü kuruluşun büyük ya da orta ölçekli olması gerekiyor ve ayrıca Ar-Ge Merkezi, Teknopark ya da yeterli sayıda tamamlanmış TÜBİTAK projesi gibi koşullardan en az birini sağlaması bekleniyor. KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketleri ise ortak olarak yer alabiliyor.
Destek hibe mi, kredi mi?
İkisinin karışımı. Destek faizsiz geri ödemeli veriliyor; KOBİ için geri ödemeli tutarın %60’ı hibeye dönüşüyor, %40’ı TÜBİTAK’a ödeniyor. Üniversiteler ve araştırma kurumları ise TÜBİTAK bütçesinden tam hibe alabiliyor.
Sonuçlar ne zaman açıklanacak?
Çağrı takvimine göre değerlendirme ve sonuç açıklaması 16 Haziran ile 30 Ekim 2026 arasında. Tarihler değişebileceği için TÜBİTAK’ın duyurularını izleyin.
Bu program CBAM ve emisyon yükümlülükleriyle ilişkili mi?
Doğrudan değil. Program Ar-Ge ve ürünleştirmeyi destekliyor. Ancak desteklenen konular yeşil dönüşüm kapsamında olduğu için, üretiminizin emisyon ve verimlilik performansını CBAM hazırlığınızla aynı veri altyapısıyla izlemek iki işe birden yarar.