15 Haziran 2026’da İstanbul’da düzenlenen Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nı açıkladı. Plan dört başlık altında kurgulandı: Fark Et (yapay zekâ okuryazarlığı), İstifade Et (veri erişimi ve kamu hizmetlerinde kullanım), Üret (yerli modeller ve girişimcilik), Yönet (düzenleyici çerçeve).
Çoğu haber metni bu planı büyük rakamlarla anlattı: 10 milyar dolar özel sektör kaynaklı altyapı yatırımı, 5 milyon vatandaşa iki yılda yapay zekâ eğitimi, 2030’a kadar 1 gigavat veri merkezi kapasitesi. İmalatçı bir KOBİ için asıl soru başka: bu plan somut olarak hangi kapıyı açıyor, ve o kapıdan geçmeden önce ne hazırlamak gerekiyor?
Planın KOBİ’yi ilgilendiren kısmı
Duyurulan metinlerde iki mekanizma imalat KOBİ’sini doğrudan ilgilendiriyor:
- Yapay zekâ kuponları — KOBİ’lerin yapay zekâ araçlarına erişimini kolaylaştırmak için düşünülen destek mekanizması. Sağlık, enerji ve akıllı üretim öncelikli alanlar arasında sayılıyor.
- Ulusal Veri Kütüphanesi — sağlık, tarım, savunma ve e-ticaret gibi kritik alanlardan en az 2 bin kamu veri setinin araştırmacı ve girişimcilere açılması hedefleniyor.
Bunların yanına Yapay Zekâ Büyüme Fonu ve Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ekleniyor; bu ikisi daha çok girişim ve Ar-Ge tarafına yönelik, ama ekosistemin genel canlılığı KOBİ’ye dolaylı da olsa yansır.
Şunu net söylemek gerekir: kupon programının başvuru koşulları, üst limitleri ve takvimi bu yazının yazıldığı tarihte netleşmiş değil. Plan bir çerçeve belgesi; uygulama detayları muhtemelen Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve KOSGEB’in ilerleyen dönemde yayınlayacağı tebliğ ve çağrılarla şekillenecek. Başvuru açıldığında güncel koşulları sanayi.gov.tr ve kosgeb.gov.tr üzerinden teyit etmek gerekiyor.
Rakamlarla plan
| Hedef | Rakam |
|---|---|
| Yapay zekâ okuryazarlığı atölyeleri | 81 il |
| İki yılda eğitim verilecek vatandaş | 5 milyon |
| Yetiştirilecek ileri düzey uzman | 10 bin |
| Yetiştirilecek uygulama profesyoneli | 100 bin |
| Açılacak kamu veri seti | 2 bin |
| Veri merkezi kurulu gücü (2030) | 1 gigavat |
| Özel sektör kaynaklı altyapı yatırımı | 10 milyar dolar |
| Kamu yatırım programında AI payı | %2 |
Bu tablo planın büyüklük ölçeğini gösteriyor; ama bir imalat atölyesi için asıl önemli olan, kendi hattında hangi veri toplanıyor ve o veri nereye gidiyor sorusu.
Akıllı üretim önceliği ne anlama geliyor
Planın “akıllı üretim” alanını öncelikli göstermesi tesadüf değil. Talep tahmini, stok optimizasyonu, kestirimci bakım ve anomali tespiti gibi kullanım alanları, Türkiye’nin imalat tabanında zaten aranan ihtiyaçlar. Yapay zekâ destekli ERP ve üretim planlama araçları bu alanlarda giderek yaygınlaşıyor; sağlayıcılar (yerli ve uluslararası ERP üreticileri) talep tahmini ve bakım tahmini modüllerini standart pakete eklemeye başladı.
Ama bir modelin makine öğrenip anlamlı tahmin üretebilmesi için önce düzenli, temiz ve yeterli hacimde veri gerekiyor. Kâğıt formda tutulan bakım kayıtları, tek bir sensörden değil operatör hafızasından gelen üretim sayıları, farklı Excel dosyalarına dağılmış stok verisi — bunların üzerine yapay zekâ modeli kurmak, temelsiz binaya kat çıkmaya benzer.
Kupon almadan önce: veri altyapısı şartı
KOSGEB’in mevcut KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı’nda da benzer bir mantık var: TÜBİTAK TÜSSİDE’nin DDX dijital olgunluk değerlendirmesi, işletmenin nerede durduğunu ölçüyor ve hangi yatırımın önceliklendirileceğini belirliyor. Yapay zekâ kuponu programının da benzer bir olgunluk kriteri arayacağını varsaymak makul — resmî tebliğ yayınlanmadan kesin bir koşul iddia etmek doğru olmaz, ama geçmiş program tasarımları bu yönde işaret veriyor.
Pratikte hazırlık üç adımda ilerliyor:
- Ölç — Makineden veri toplama (M2M/IoT) ile üretim, enerji ve arıza verisini düzenli hale getirin. Sensör yoksa önce hangi verinin toplanacağına, hangi frekansta ve nerede saklanacağına karar verin.
- Dönüştür — Dağınık tabloları tek doğru kaynağa taşıyın; ERP ve süreç otomasyonu (RPA) ile veri akışını sistematik hale getirin. Yapay zekâ modeli, güvenilir bir veri hattı olmadan anlamlı çıktı üretemez.
- Sürdür — Toplanan veriyi hem iç karar alma hem de destek başvurusu dosyalarında kullanılabilir raporlara dönüştürün.
Bu üç adımı önceden tamamlamış bir işletme, kupon veya destek programı açıldığında başvuru dosyasını günler içinde hazırlar; veri altyapısı olmayan işletme ise programın kendisinden çok, program öncesi hazırlıkla uğraşır.
Ulusal Veri Kütüphanesi’nin pratik karşılığı
Ulusal Veri Kütüphanesi’nin açacağı kamu veri setleri (sağlık, tarım, savunma, e-ticaret ağırlıklı) çoğu imalat KOBİ’si için doğrudan kullanılabilir olmayabilir — bu veri seti listesi araştırmacı ve girişimci ekosistemine daha yakın. Ama dolaylı bir etkisi var: kamu veri paylaşım kültürü ve standartları olgunlaştıkça, sektörel veri paylaşım modelleri (tedarik zinciri, sektör birlikleri üzerinden) de zamanla gelişebilir. Bugünden atılacak somut adım, kendi işletme verinizin kalitesini yükseltmek — dışarıdan gelecek veri ekosistemini beklemeden.
İkiz Eksen’in yaklaşımı
İkiz Eksen, imalatçı KOBİ’lerin bu hazırlığı tek başına yapmasını beklemiyor. Sahadan veri toplama (M2M/IoT), dijital dönüşüm kapsamında ERP ve süreç otomasyonu kurulumu, ardından bu veri üzerine kurulacak yapay zekâ destekli raporlama katmanı — ölçüm, yazılım ve uyum zincirini anahtar teslim yürütüyoruz. Qera birikimi üzerinden 550’den fazla kuruma, 15’ten fazla sektörde, 100’den fazla ERP entegrasyon deneyimiyle destek veriyoruz; altyapı tarafında Microsoft Azure kullanıyoruz. Hizmet Türkiye genelinde yürütülüyor.
Yapay zekâ kuponu veya benzer bir destek programı size uygun olduğunda, veri altyapınızın hazır olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz. Çözümlerimize göz atın ya da doğrudan bize ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Yapay zekâ kuponu programı ne zaman başvuruya açılacak?
Bu yazının yazıldığı tarihte (Ağustos 2026) kupon programının başvuru takvimi ve koşulları resmî olarak yayınlanmadı. Plan bir çerçeve belgesi; uygulama detayları için sanayi.gov.tr ve kosgeb.gov.tr duyurularını takip edin.
Küçük bir imalat atölyesi bu plandan gerçekten faydalanabilir mi, yoksa büyük şirketlere mi yönelik?
Planın metninde KOBİ’ler açıkça hedef kitle olarak sayılıyor ve akıllı üretim öncelikli alanlar arasında. Ancak her destek programında olduğu gibi başvuru koşulları (NACE kodu, ölçek, dijital olgunluk) belirleyici olacaktır — geçmiş KOSGEB programlarındaki imalat (NACE C) şartı emsal teşkil ediyor.
Yapay zekâ kuponu almadan önce mutlaka ERP’m mi olmalı?
Zorunlu bir koşul olarak resmî tebliğ henüz yok. Ama pratikte, yapay zekâ modelinin anlamlı çalışması için düzenli, dijital ve doğru veri gerekir. ERP veya benzer bir sistem şart değil ama bir veri toplama ve saklama disiplini şart.
Bu plan KOSGEB Dijital Dönüşüm Destek Programı’nın yerini mi alıyor?
Hayır, ikisi farklı programlar. KOSGEB’in mevcut dijital dönüşüm desteği devam ediyor; yapay zekâ eylem planı bunun üzerine yeni bir katman (kupon, veri kütüphanesi, fon mekanizmaları) ekliyor gibi görünüyor. Kesin ilişki, uygulama tebliğleri yayınlandıkça netleşecek.
Verilerimi bir yapay zekâ programına açmak KVKK açısından risk yaratır mı?
Kamu veri kütüphanesi programı, işletmenizin kendi verisini paylaşmasını zorunlu kılmıyor — yayınlanan kamu veri setleri araştırmacı ve girişimcilere yönelik. Kendi işletme verinizi üçüncü bir tarafla (danışman, yazılım sağlayıcı, destek kurumu) paylaşırken her zaman KVKK kapsamında veri işleme sözleşmesi ve amaç sınırlaması ilkelerine uyulmalı.